قنات و همه جنبههای زندگی مردم ایران بخصوص روستاییان و ایلات است و هیچ کس از دست اندرکاران انتخاب چهرههای ماندگار ایشان را به جا نمیآورد کتابی نشر شده است، زیر عنوان «نان سنگک». من به همه مردم ایران توصیه میکنم این کتاب را که بر اساس دست نوشتهها و گفتهها و شاهدات یک نانوای قدیمی و سرشناس جنوب شهر تهران، در قصبه حضرت عبدالعظیم(ع) قدیم و شهرری کنونی است بخوانند ببینند یک نان قدیمی و گوارای ایرانی که دلایلی میگوید در عصر ساسانیان ابداع شده چه تاریخی دارد و تنور نان سنگکی چه گذشتهای را پشت سر گذاشته تا به امروز رسیده است.
در این کتاب تمام جزییات درباره نان سنگک، عوامل یک نانوایی از صاحب دکان و خلیفه و نانوا و شاطر و چگونگی آماده کردن آرد برای پخت و پز آورده شده است.
در این کتاب جالب میخوانید که از تنور نانوایی و سنگریزههای داغ آن فقط برای پختن نان استفاده نمیشده، بلکه دیزیهای متعدد آبگوشت، ماهیهای در کاغذ روزنامه پیچیده، جگر و دل و قلوه به تاس کباب و انواع خوراکها را مردم آورده به متصدی تنور تحویل میدادند و سرظهر یا ساعت یک بعدازظهر آمده غذاهای پخته شده خود را تحویل گرفته مبلغی ناچیز به نانوایی میدادند. سیب زمینی و کدو و تخم مرغ و بادمجان و بره تودلی هم در تنور برای مشتریها پخته میشد این کتاب مبتنی است بر یادداشتهای مرحوم سید داود روغنی معروف به شاطر داود.
آن قدر اطلاعات درباره انواع نانهای ایرانی و چگونگی ساختن تنور در این کتاب آورده شده که خواننده را شگفت زده میکند از جمله در کتاب آورده شده، در کتاب برهان قاطع که به سال 1062 ه.ق در دوران جانشینان شاه عباس اول نوشته شده، به این نان اشاره شده است.
برخی بر این نظرند که شاه عباس از شیخ بهایی خواست نانی ابداع کند که در همه جای ایران قابل استفاده باشد و او تنور نان سنگک را ساخت. اما شماری این نظریه را رد کرده اختراع نان سنگک را به دوران پادشاهان ساسانی نسبت میدهند. به هر ترتیب نان سنگک قرنها به این مردم خدمت کرده و قوت سفره آنان بوده است. آقای دکتر حسن روحانی رئیس جمهوری محترم در کتاب خود به یاد میآورد که در سیزده چهارده سالگی وقتی طلبه شدند و در حوزه علمیه قم به تحصیل پرداختند یک نان سنگک بزرگ دو آتشه خشاش زده را 3 یا 5/3 ریال میخریدند که هم نان صبحانه، هم نان ناهار و هم نان شام ایشان بود. نان سنگک در ایران با سیاست سر و کار داشته است. از قدیم میگفتند در ترازوی نانواهای تهران سنگ یا وزنه سیاست پیدا میشود. هر زمان نان کم و گران و نایاب میشد میگفتند یا انگشت انگلیسیها یا روسها در کار است و آنان با دولت مشکلی دارند. پس از مشروطه هم هر وقت نان گران و کمیاب میشد دولت وقت مشروطه سقوط میکرد و دولت تازهای از سوی مجلس شورای ملی مسؤول امور کشور میشد مطالبی که در مورد گرانی گوشت و مرغ و ماهی و شیر که هیچ، بلکه درباره گرانی سیب زمینی و پیاز و شکایات مردم در جراید چاپ میشود باعث نگرانی شده است. دولت فعلی باید کمی از مسایل بینالمللی به سوی مسایل داخلی عطف نظر بکند و مایحتاج مردم را در دسترس آنان بگذارد. البته در ایران از قدیمترین ایام، سالهای قحطی و خشکسالی و کمبود گندم و حبوبات وجود داشته است، اما اکنون قرن بیست و یکم است و شتر و قاطر وسایل حمل غلات و خواربار به شهرها نیستند. همه ما باید خجالت بکشیم که دست تکدی پیش بیگانگان بویژه آمریکا که عدهای از صبح تا شام مرگ بر آن میگویند دراز بکنیم و خریدار گندم و برنج از آن کشور و گوشت از استرالیا و نیوزیلند و عدس از کانادا و سیب زمینی و پیاز در سالهای کمبود این محصولات از هند و پاکستان و تایلند باشیم.
عرق شرم از پیشانی پاک کنیم که تمام دنیا محصول اضافی صادر میکنند و ما نه تنها برنج وارد میکنیم، بلکه دست به سوی اسپانیا دراز کرده پودر ذرت برای خوراک دام و ماکیان کشتی کشتی وارد میکنیم. فرستادن میمون به فضا خوب است، اما باید جهاد سازندگی کشاورزی به راه اندازیم و از جوانان بخواهیم به سرزمینهای اهدایی و رایگان دولت در روستاها و نواحی به حال خود رها شده بروند و گندم و جو و سیب زمینی و پیاز و فلفل فرنگی و گوجه فرنگی و انواع میوهها را کشت و برداشت کنند. چگونه همه ملل دنیا اراضی بایر را به کشتزارهای سرسبز تبدیل میکنند و ما در شهرها نشسته دانشگاههای آزاد و پیام نور و غیره راه میاندازیم و تند و تند مدرک لیسانس صادر میکنیم؟
چه میشد اگر به جای این مدارس عالی لیسانسیه سازی، تکنسین ماشینهای زراعی و کشاورز تحصیلکرده و متبحر تربیت میکردیم؟ تا کی دست تکدی به سوی دیگران دراز کنیم؟ صحبت از نان سنگک بود. اکنون در آمریکا و اروپا و ژاپن و خاور دور و استرالیا نانهای ایرانی تافتون و سنگک و بربری و خراسانی عرضه میشود. ملتی که از یک تنور، نانی به این گوارایی و مقبولیت تولید میکند چرا در تولید آذوقه و خواربار و دام و ماکیان خود باید به دیگران چشم بدوزند؟
مردم مظلوم ایران از دولت آقای دکتر روحانی انتظار دارند در خصوص آذوقه، مایحتاج، دارو، شیر، گوشت، نان، برنج، تخم مرغ و دیگر نیازهایشان گام بلندی بردارند.
۱۶ فروردین ۱۳۹۳ - ۲۳:۴۴
کد مطلب: ۲۰۰۱۸۸
از استاد و محقق دانشمند و پرکار ایرانی جناب جواد صفینژاد که پنجاه سال دست اندرکار تحقیقات جغرافیایی، ایل شناسی، بنه شناسی، مسایل کشاورزی سنتی و چند هزار ساله ایران، ...
زمان مطالعه: ۱ دقیقه




نظر شما